İlaç Uygulama Yolları Nelerdir? İlacın Veriliş Yolları
Aynı ilaç her yoldan kullanılamaz. Bir tablet yutulurken başka bir ilaç dil altında çözünür; krem cilde sürülür, inhaler solunum yoluyla kullanılır. İlacın uygulama yolu, etkinin başlamasını ve ilacın vücutta nasıl kullanılacağını etkileyebilir. O yüzden kutuda yazan yol küçük bir ayrıntı değildir.
⚠️ Uygulama Yolunu Kendi Kararınızla Değiştirmeyin
Dil altında kullanılması gereken ilacı yutmak, özel tableti ezmek veya cilde uygulanacak ürünü başka yoldan kullanmak ilacın etkisini değiştirebilir.
Aynı ilaç, yanlış yolda aynı ilaç değildir.
İlacın veriliş Şekilleri
Doz ve doz aralığı ilacın dozajının iki temel öğesidir. Bu iki öğe, ilacın hekim tarafından değiştirilebilen ve hastanın durumuna göre ayarlanması gereken özelliklerdir. İlacın bir kez de verilen miktarına doz denir.
- Doz aralığı; dozlar arasındaki zaman süresidir.
- Günlük doz; bir gün boyunca verilmesi tavsiye edilen miktardır. İlacın dozu, vücuda değişik şekillerde verilebilir.
- İlaçlar; ağız, inhalasyon, mukoz, membran, deri ve enjeksiyonla olmak üzere beş yolla verilebilir.
Ağız ve Sindirim Yolu ile Alınan İlaçlar
İlaç vermede, en sık ve en kolay kullanılan yol ağız yolu ile kullanılan ilaçlardır.
- Emilen
- Çiğnenen
- Yutulan ilaçlar olarak gruplandırılır.
Emilen ilaçlar, tükürük salgısı ile ağızda erir. Genelde dil altı kılcal damarlar ile kan dolaşımına karışırlar. Çiğnenen ilaçlar ise, çiğneme esnasında damla damla mideye inerek, mideden kana karışırlar. Yutulan tabletler, mideden kan dolaşımına karışırken, kapsül ve bazı drajeler ise ince bağırsaklarda emilerek dolaşıma karışırlar. Bu sebeple ağız yolu ile alınan ilaçların, prospektüsü değerlendirilerek, veriliş amacına uygun olarak emilmesi, çiğnenmesi veya yutulması gereklidir. Ağız yolu ile ilaç uygulama, çok kullanılan bir yol olmasına karşın bazı sakıncaları vardır.
Bu Sakıncaları şu Şekilde Sıralayabiliriz:
- Ağızdan alınan bazı ilaçlar, sindirim sistemini tahriş eder.
- Hastanın durumu, ilaçtan yararlanma oranını etkiler (Bağırsakta çözülen bir ilacın, diyare olan bir kimsede emilimi az olur).
- Oral alınan ilacın tümü, emilmediği gibi emilen miktar da saptanamaz.
- Sindirim salgıları, bazı ilaçların etkilerini azaltır. Bazı ilaçlar, dişlerin rengini değiştirebilir.
İlaç Uygulama Yolu Nedir?
İlaç uygulama yolu, ilacın vücuda hangi yoldan verildiğini anlatır.
İlacın:
💊 şekli,
➡️ uygulama yolu,
📏 dozu
birbirinden farklı kavramlardır.
Örneğin tablet bir ilaç şeklidir.
Ağızdan kullanılması ise uygulama yoludur.
Bu ayrımı oturttuğunuzda konunun yarısı kolaylaşır.
Ağızdan İlaç Kullanımı Nedir?
Ağızdan kullanılan ilaçlar tablet, kapsül, şurup veya farklı şekillerde olabilir.
İlaç yutulduktan sonra sindirim sisteminden geçer ve yapısına göre emilir.
Ağız yolu sık kullanılan bir yöntemdir ama herkes için uygun olmayabilir.
Özellikle:
- bilinç durumu bozuk,
- güvenli yutamayan,
- sürekli kusan
kişilerde ağızdan ilaç uygulaması ayrıca değerlendirilmelidir.
İlacı ağza koyabilmek başka.
Güvenli yutabilmek başka.
Enjeksiyon Yoluyla İlaç Uygulaması Nedir?
Parenteral uygulamalar ilacın enjeksiyon veya damar yolu gibi yöntemlerle verilmesini kapsar.
Örneğin:
💉 damar içi,
💉 kas içi,
💉 deri altı,
💉 deri içi
uygulamalar bulunur.
